حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
450
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )
دولت غزنويان سبكتكين 466 - 387 البتكين از جمله غلامان ترك بود كه نزد سامانيان تقرب يافتند و مقامات معتبر گرفتند . عبد الملك بن نوح سامانى البتكين را حاجب خويش كرد و بسال 344 حكومت هرات داد و چون عبد الملك بمرد هرات را از او بگرفتند و او بغزنه رفت كه پدرش از جانب سامانيان حكومت آنجا داشت و بعد از مرگ پدر بسال 352 بجاى او نشست و اطاعت منصور اول نكرد . اما پس از يكسال بمرد و قلمرو خويش را بسط دادن نتوانست اسحاق فرزند سبكتكين نيز كارى از پيش نبرد . اسحاق دو غلام داشت پلاتكين و سبكتكين و حكومت وى به پلاتكين رسيد و بسال 359 در غزنين سكه بنام وى زدند و از پس وى حكومت غزنين به پيرى رسيد كه از مردم آنجا بود . سبكتكين غلام ديگر كه دختر البتكين را بزنى داشت بنيانگزار دولت غزنويان است . ابن اثير گويد : " وقتى اسحاق بمرد از خويشان وى كسى لياقت حكومت نداشت ، سپاهش كنكاش كردند كار را به كه سپارند و از پس اختلافها بر سبكتكين كه عقل و دين و جوانمردى و خيرخواهى وى را آزموده بودند همسخن شدند و حكومت را به دو دادند و پيمان كردند و مطيع شدند و او نيز روش نيكو گرفت و كارها را بتدبير كرد . " سبكتكين نفوذ خويش را از جانب شرق بسط داد و دولتى پديد آورد كه پايتخت آن پيشاور بود . در ايران نيز خراسان را داشت و اين ولايت را بسال 384 از نوح سامانى پاداش گرفت كه شورشيان ماوراء النهر را سركوب كرده بود . ابن اثير ضمن حوادث سال 366 و 369 آورده كه سبكتكين ناحيه قزدار را كه نزديك غزنين بود بگرفت و هم بست را كه ما بين سيستان و هرات بود تصرف كرد . قضيه چنان بود كه امير بست از او بر ضد شورشيان آن ولايت كمك گرفت اما در انجام تعهد خويش امروز و فردا كرد و سبكتكين وى را بشكست و بست را بگرفت و آهنگ قزدار كرد